Klasean ematen diren azalpenak osatzeko, bila ezazu hurrengo kontzeptuei buruzko informazio pixka bat eta, zure definizio-zerrenda joango zara egiten. Hau jakina baduzu askoz errezagoa izango zaizu gainerako gauzak ulertzea.
* EKONOMIA. hitz hau “bestia negra” da. Badakigu zuentzat ekonomia dirua dela baina, beti ez da egon dirurik, orduan, dirua existitzen ez zenean, ez zegoen ekonomiarik?
EKONOMIAREN FUNTSA
Hurrengoan, ekonomiaren definizio batzuk aurkituko duzu, gehien gustatzen zaizuna edo hobeto ulertzen duzuna hartu edo zure definizio propioa egin
* DIRUA
Zer da dirua? Estatuek egin dezakete nahi duten diru kantitatea? horrela izango balitz, zergatik hainbeste momentu larri ekonomian? Ematen du ez dela hain erreza.
Pentsatu behar duzu dirua existitu baino lehen ekonomia ere zegoela. Pertsonek bere premiak asetzeko, hau da janaria, arropa, etxea, e.a. lortzeko lan egiten eta truke ekonomia egiten zuten gauzeei, bere garrantziaren arabera, balore bat ematen, adibidez: zapata pare bat oilo batengatik, demagun.
Dirua zer den azaltzeko ipuin bat:
Orain, imajina ezazu truke ekonomia egiten zuen herri bat. Han bizi da Txomin, baserritarra, eta egun batean zapata pare bat behar du, orduan zapatagilearengana joaten da. Zapatariak zapata parearen truke oilazko bat eskatzen dio. Txominek zapatariari horrela dio: ” beitu, momentu honetan ez dut eskura oilazkorik, baina oiloak arraultz askorekin ditut eta hurrengo hilabeteetan emango dizut oilazkoa”. Zapatariak sinesten dio, Txomin pertsona fidagarria da eta, baina ez ahazteko eskatzen dio paper sinatuta esanez oilazko batengatik balio duela. Hurrengo astean zapatariak irina behar du eta errotariarengana joaten da, baina errotariak esaten dio zapatak ez dituela behar eta ea zer eman diezaioke irina sakuren truke. Orduan zapatariak oilazkoren papera gogoratzen du eta azaltzen dio errotariari norena den. Errotaria oso pozik, oilazkoa asko gustatzen zaiolako eta Txomin baserritar ona eta zintzo da eta, hartzen dio papera. Horrela, paper hori, oilazko batengatik balio zuena, joaten da eskuz esku pasatzen. Baina egun batean Txomiren baserrian sute bat sortzen da eta dena galtzen du. Hurrengo egunean paper hori ez du inork hartu nahi guztiek dakitelako paper hutsa dela eta ez dagoela oilazkorik.
Txominek sinatu zuen paperak dirua bezala funtzionatu zuen. Atzean bazegoen ondasun edo balio zehatz bat, denok ezagutzen zutena. Baina oilazko hori desagertu ostean paper horrek ez zuen ezer ere balio eta papera besterik ez zen. Gure gizartean gauza bera gertatzen da. Estatuek merkatuan jartzen duten dirua, uztezko balio baten ikurra eta kontu unitatea da. Ezin dute herri batean dagoen aberastasuna baino diru gehiago egin, bestela diru horrek ez du atzean izango balorik eta fenomeno horri inflazioa deritzo. Ulertu duzu ipuina? guztiz erreala da eta.
Beitu, orain Estatu Batuetan diru gehiago jarriko dute merkatuan, Erreserba Federalaren presidenteak horrela esan du, hori egin ahal izateko Zor Publikoa aterako dute, baina, errentagarritasun negatiboarekin!! inoiz ikusitakoa. Argi dago, estatua, sistema produktiboa eta ekonomia osoa ahula badago, eta ateratzen badute diru gehiago diru horrek balio gutxiago izango duela, horregatik dolarraren debaluazioa ere iragarri dute. DIRUA
* AKZIOA
Akzio bat sozietate anonimo baten kapitalaren zati bat da. Sozietate horren pertsona batek duen alde bat errepresentatzen du.
Inbertsio bezala errenta aldakorra suposatzen du zeren eta ez du bueltatzeko finkatutako baliorik baizik eta enpresaren martxaren arabera joango baita.
* ZOR PUBLIKOA
•Por deuda pública se entiende al conjunto de
deudas que mantiene un Estado frente a los particulares u otro país. Constituye una forma de obtener recursos financieros por el estado o cualquier poder público materializada normalmente mediante emisiones de títulos de valores. Es además un instrumento que usan los Estados para resolver el problema de la falta puntual de dinero, por ejemplo:
•Cuando se necesita un mínimo de tesorería (dinero en caja) para afrontar los pagos más inmediatos.
•Cuando se necesita financiar operaciones a medio y largo plazo, fundamentalmente inversiones, obras publicas: carreteras, ferrocarril, puertos, etc.
•Existen distintas formas de financiar un déficit, al menos en el corto plazo. La más importante es el endeudamiento interno. En este caso, la Tesoro Público emite bonos que son adquiridos por agentes privados, no por el banco central. Esta forma de endeudamiento permite al gobierno sostener un déficit sin disminuir sus reservas ni aumentar la oferta monetaria.
INFLAZIOA
Inflazioa ekonomia batean ondasun eta zerbitzuen prezioak modu orokor eta jarraian igotzen direnean ematen da.
Hiru inflazio mota bereiz daitezke: eskariarena, kostuena eta egiturazkoa.
1. Eskariaren inflazioa
Ekonomia jakin batean, agente ekonomikoek ekonomia horren produkzio gaitasunaren gainetik gastatzen dutenean gertatzen da. Hau da, sozietate horrek produzitzen duen aberastasuna baino gehiago gastatzen denean (kreditoa erabiltzen).
2. Kostuen inflazioa
Prezioak igo daitezke ere enpresek jasaten dituzten kostuak handitzen badira. Enpresak bere kostu igoera preziotara transmititzen du.
Adibidez: petroleoaren prezioaren igoerak inflazioa sortzen du garraioaren bidez produktu guztietara transmititzen delako.
3. Egituraz ko inflazioa
Egiturazko inflazioa merkatu egitura akastunak sortzen du. Hauek eskaintza eskariaren jokua oztopatzen dutelako eta hauen eraginez inflazioa sortzen da.
Adibidez: monopolioaren kasuan, Iberdrolak argindarraren prezioa igotzea erabakitzen badu, inflazioan eragiten ari da.
BURTSA
Antolatutako merkatua non errenta aldakorraren tituluak negoziatzen diren lekua. Gehienetan errenta tinkoa ere negoziatzen da eta beste aktibo batzuk. http://www.bolsabilbao.es/bolsa/eu/html/home-eu.html
SOLDATA
Langile batek denbora bat pasa ostean, bere lana egiteagatik enpresaio batek ordainten diona. Soldata kontratupean finkatzen da normalean.
Soldata esanahi oso ezberdinak ditu langilearentzat edo enpresarioarentzat. Azken honentzat bere produktuen kostuaren alde bat suposatzen du, saiatu da ahalik eta gutxien ordaintzen. Bestaldetik langialearentzat eraman ahal duen bizimaila suposatzen du eta saiatuko da ahalik eta gehien irabaztea. Hori dela eta konfliktoak ekiditzeko negoziazio kolektiboa erabiltzen da eta horren bitartez langileak eta enpresarioak soldatak negozioatzen eta finkatzen dituzte.
* EKONOMIA. hitz hau “bestia negra” da. Badakigu zuentzat ekonomia dirua dela baina, beti ez da egon dirurik, orduan, dirua existitzen ez zenean, ez zegoen ekonomiarik?
EKONOMIAREN FUNTSA
Hurrengoan, ekonomiaren definizio batzuk aurkituko duzu, gehien gustatzen zaizuna edo hobeto ulertzen duzuna hartu edo zure definizio propioa egin
* DIRUA
Zer da dirua? Estatuek egin dezakete nahi duten diru kantitatea? horrela izango balitz, zergatik hainbeste momentu larri ekonomian? Ematen du ez dela hain erreza.
Pentsatu behar duzu dirua existitu baino lehen ekonomia ere zegoela. Pertsonek bere premiak asetzeko, hau da janaria, arropa, etxea, e.a. lortzeko lan egiten eta truke ekonomia egiten zuten gauzeei, bere garrantziaren arabera, balore bat ematen, adibidez: zapata pare bat oilo batengatik, demagun.
Dirua zer den azaltzeko ipuin bat:
Orain, imajina ezazu truke ekonomia egiten zuen herri bat. Han bizi da Txomin, baserritarra, eta egun batean zapata pare bat behar du, orduan zapatagilearengana joaten da. Zapatariak zapata parearen truke oilazko bat eskatzen dio. Txominek zapatariari horrela dio: ” beitu, momentu honetan ez dut eskura oilazkorik, baina oiloak arraultz askorekin ditut eta hurrengo hilabeteetan emango dizut oilazkoa”. Zapatariak sinesten dio, Txomin pertsona fidagarria da eta, baina ez ahazteko eskatzen dio paper sinatuta esanez oilazko batengatik balio duela. Hurrengo astean zapatariak irina behar du eta errotariarengana joaten da, baina errotariak esaten dio zapatak ez dituela behar eta ea zer eman diezaioke irina sakuren truke. Orduan zapatariak oilazkoren papera gogoratzen du eta azaltzen dio errotariari norena den. Errotaria oso pozik, oilazkoa asko gustatzen zaiolako eta Txomin baserritar ona eta zintzo da eta, hartzen dio papera. Horrela, paper hori, oilazko batengatik balio zuena, joaten da eskuz esku pasatzen. Baina egun batean Txomiren baserrian sute bat sortzen da eta dena galtzen du. Hurrengo egunean paper hori ez du inork hartu nahi guztiek dakitelako paper hutsa dela eta ez dagoela oilazkorik.
Txominek sinatu zuen paperak dirua bezala funtzionatu zuen. Atzean bazegoen ondasun edo balio zehatz bat, denok ezagutzen zutena. Baina oilazko hori desagertu ostean paper horrek ez zuen ezer ere balio eta papera besterik ez zen. Gure gizartean gauza bera gertatzen da. Estatuek merkatuan jartzen duten dirua, uztezko balio baten ikurra eta kontu unitatea da. Ezin dute herri batean dagoen aberastasuna baino diru gehiago egin, bestela diru horrek ez du atzean izango balorik eta fenomeno horri inflazioa deritzo. Ulertu duzu ipuina? guztiz erreala da eta.
Beitu, orain Estatu Batuetan diru gehiago jarriko dute merkatuan, Erreserba Federalaren presidenteak horrela esan du, hori egin ahal izateko Zor Publikoa aterako dute, baina, errentagarritasun negatiboarekin!! inoiz ikusitakoa. Argi dago, estatua, sistema produktiboa eta ekonomia osoa ahula badago, eta ateratzen badute diru gehiago diru horrek balio gutxiago izango duela, horregatik dolarraren debaluazioa ere iragarri dute. DIRUA
* AKZIOA
Akzio bat sozietate anonimo baten kapitalaren zati bat da. Sozietate horren pertsona batek duen alde bat errepresentatzen du.
Inbertsio bezala errenta aldakorra suposatzen du zeren eta ez du bueltatzeko finkatutako baliorik baizik eta enpresaren martxaren arabera joango baita.
* ZOR PUBLIKOA
•Por deuda pública se entiende al conjunto de
deudas que mantiene un Estado frente a los particulares u otro país. Constituye una forma de obtener recursos financieros por el estado o cualquier poder público materializada normalmente mediante emisiones de títulos de valores. Es además un instrumento que usan los Estados para resolver el problema de la falta puntual de dinero, por ejemplo:
•Cuando se necesita un mínimo de tesorería (dinero en caja) para afrontar los pagos más inmediatos.
•Cuando se necesita financiar operaciones a medio y largo plazo, fundamentalmente inversiones, obras publicas: carreteras, ferrocarril, puertos, etc.
•Existen distintas formas de financiar un déficit, al menos en el corto plazo. La más importante es el endeudamiento interno. En este caso, la Tesoro Público emite bonos que son adquiridos por agentes privados, no por el banco central. Esta forma de endeudamiento permite al gobierno sostener un déficit sin disminuir sus reservas ni aumentar la oferta monetaria.
INFLAZIOA
Inflazioa ekonomia batean ondasun eta zerbitzuen prezioak modu orokor eta jarraian igotzen direnean ematen da.
Hiru inflazio mota bereiz daitezke: eskariarena, kostuena eta egiturazkoa.
1. Eskariaren inflazioa
Ekonomia jakin batean, agente ekonomikoek ekonomia horren produkzio gaitasunaren gainetik gastatzen dutenean gertatzen da. Hau da, sozietate horrek produzitzen duen aberastasuna baino gehiago gastatzen denean (kreditoa erabiltzen).
2. Kostuen inflazioa
Prezioak igo daitezke ere enpresek jasaten dituzten kostuak handitzen badira. Enpresak bere kostu igoera preziotara transmititzen du.
Adibidez: petroleoaren prezioaren igoerak inflazioa sortzen du garraioaren bidez produktu guztietara transmititzen delako.
3. Egituraz ko inflazioa
Egiturazko inflazioa merkatu egitura akastunak sortzen du. Hauek eskaintza eskariaren jokua oztopatzen dutelako eta hauen eraginez inflazioa sortzen da.
Adibidez: monopolioaren kasuan, Iberdrolak argindarraren prezioa igotzea erabakitzen badu, inflazioan eragiten ari da.
BURTSA
Antolatutako merkatua non errenta aldakorraren tituluak negoziatzen diren lekua. Gehienetan errenta tinkoa ere negoziatzen da eta beste aktibo batzuk. http://www.bolsabilbao.es/bolsa/eu/html/home-eu.html
SOLDATA
Langile batek denbora bat pasa ostean, bere lana egiteagatik enpresaio batek ordainten diona. Soldata kontratupean finkatzen da normalean.
Soldata esanahi oso ezberdinak ditu langilearentzat edo enpresarioarentzat. Azken honentzat bere produktuen kostuaren alde bat suposatzen du, saiatu da ahalik eta gutxien ordaintzen. Bestaldetik langialearentzat eraman ahal duen bizimaila suposatzen du eta saiatuko da ahalik eta gehien irabaztea. Hori dela eta konfliktoak ekiditzeko negoziazio kolektiboa erabiltzen da eta horren bitartez langileak eta enpresarioak soldatak negozioatzen eta finkatzen dituzte.
No hay comentarios.:
Publicar un comentario